Pedagog, PDR ve Aile Danışmalığı Uzmanı Behiye Sakaoğlu’ndan Ailelere Öneriler

Aşağıdaki yazı Pedagog, PDR ve Aile Danışmalığı Uzmanı Behiye Sakaoğlu tarafından aileleri  “Etkili Ebeveynlik” konusunda bilinçlendirmek amacıyla miniklerveanneleri.com takipçileri için kaleme alınmıştır.

Günümüz ailelerini en çok yoran ve sıkıntıya sokan konu çocuğumu nasıl disipline etmeliyim ve eğitmeliyim konusu. Bu konuda uzun yıllardır çalıştığım aileler ve incelediğim kitaplardan  derlediğim  pratik uygulamaları ve ip uçlarını anne babaların işlerini kolaylaştırmak adına  paylaşmak isityorum.  Ruhsal ve sosyal açıdan sağlıklı bireyler yetiştirmeleri için anne ve babaların çocuklarına yönelik davranışlarında dikkat etmesi  gereken noktalar şu şekilde özetlenebilir:

Çocuklar  kimse ile kıyaslanmamalıdır. 

Örneğin “ Ablan ne kadar temiz, sen niye bu kadar üstünü kirletiyorsun” ya da “Arkadaşın Ezgi çok uslu ama sen çok yaramazsın” şeklinde yapılan kıyaslamalar çocuğun benlik algısını olumsuz yönde etkileyebilir.

Çocuk koşulsuz sevilmelidir.

Anne ve babanın sevgisi bir koşula bağlı olmamalıdır. “Şu davranışı yaparsan seni severim, şunu yapmazsan seni sevmem” şeklindeki ifadeler veya davranışlar çocuğun ruh sağlığını olumsuz etkiler.

Çocuğun olumsuz davranışları yerine olumlu davranışları ön plana çıkarılmalıdır.

Çocuklara birer birey olarak saygı gösterilmelidir.

Anne-baba çocuklarını, kendinin küçük bir kopyası olarak düşünmemeli ve onların farklı kişilik özelliklerine sahip olduğunu kabul etmelidir.

Çocuğun duygularını rahatça ifade edebileceği ortamlar sağlanmalıdır.

Çocuklara, gelişim düzeylerine uygun kurallar konulmalı ve bu kuralların gerekçeleri açıklanmalıdır.

Örneğin “Yemeğini bitirmelisin çünkü iyi beslenmek bizi hastalıktan korur” gibi…

Çocuklara günlük yaşamda, karar verme davranışı kazanabilmeleri için ortamlar sağlanmalıdır.

Çocukların günlük yaşamlarında problem çözme becerileri geliştirmeleri desteklenmelidir.

Aile bireyleri tarafından çocuklara kendi evlerinde rahat ve mutlu hissedebilecekleri ortamlar sağlanmalıdır.

Ailelerin çocuklara nitelikli zaman ayırmalıdır.

Ayrılan zamanın niceliği değil niteliği önemlidir. Çocuğun sadece yanında bulunmak yeterli değildir. Önemli olan onunla göz teması kurarak, sohbet ederek ve gelişimlerini destekleyecek etkinlikler yaparak zaman geçirmektir.

Gelişimine uygun etkinliklerde bağımsız davranış gösterme fırsatı sunulmalıdır.

Çocuklara gelişimlerine uygun sorumluluk verilmelidir.

Örneğin, akşam yemeği için masa hazırlamada çocuktan peçeteleri yerleştirmesini veya masa örtüsünü sermede yardım etmesi istenebilir.

 

DİSİPLİN KAVRAMI

Disiplin kavramı genellikle gerçek anlamını dışında değerlendirilmekte ve çocuğun olumsuz davranışına tepki olarak cezanın kullanımı olarak algılanmaktadır. Oysa disiplin çocuğun davranışlarına katı sınırlar koymak ve onu her yönden kontrol altına almak değil, kendi davranışlarının sonuçlarını kabul etmesi, sorumluluklar alması ve öz denetim geliştirilmesine yardımcı olmaktır. Disiplin çocuğun olumlu davranışları ve alışkanlıkları öğrenmesini desteklemektedir. Disiplin aile içerisinde denge ve düzenin oluşturulmasında önemli rol oynar. Ailelerin disiplin konusunda dikkat etmeleri gereken en önemli nokta etkili disiplin  oluşturabilmenin  ilk koşulunun ebeveyn ile çocuk arasında olumlu iletişimin sağlanması olduğudur.

DİSİPLİN İLKELERİ

Kararlılık: Anne ve baba çocuğun uyması gereken kurallar konusunda kararlı olmalıdır. Kuralların gerekçeleri çocuğa açıklanmalı ve isteneni yapması beklenmelidir.Kararlı bir tonda sunulan istekler, çocuk tarafından genellikle dinlenir.

Kesinlik: Anne baba çocuğa koyduğu kurallar konusunda kesin tavırlar sergilenmelidir.

Süreklilik: Disiplinde önemli bir ilkede sürekliliktir. Ebeveynler kurallar konusunda farklı zamanda farklı uygulamaları onaylamadıklarını belirtmeli ve tutarlı olmalıdır.

Sakinlik: Kurallara uyma sırasında yaşanan çatışmalarda ebeveynler sakinliğini korumalı ve çocukla sonu gelmeyecek tartışmalara girilmemelidir.

Ödüllendirme: Çocuklar uygun davranışın öğrenilmesinde olumlu dönütler almak isterler. Aileler çocuğun olumlu davranışını desteklemeli ve beğendiklerini övgü içeren sözcüklerle ifade etmelidirler.

ÇOCUKTA OLUMLU DAVRANIŞI GELİŞTİRMEDE KURALLARIN BELİRLENMESİ

Çocuğun olumlu davranışları edinebilmesi bir takım kurallar  ile olur. Çocuklar belirlenen kuralların gerekçelerini bilmek isterler. Bu olayları anlamlandırmalarını sağlar. Ailede kurallar uygulanırken dikkat edilmesi gereken noktalar aşağıda özetlenmektedir.

  • Kuralların sayısı sınırlı olmalı ve kesinlikle uygulanmalıdır. Kuralların değişmezliği vurgulanmalı ve değiştirilmesi gereken durumda gerekçeleri açıklanmalıdır.Bu kuraların herkes için geçerli olduğu belirtilmelidir. Örneğin “Bu evde hiç kimse diğerine kötü şeyler söyleyemez.” gibi.
  • Kurallar mantıklı olmalı ve çocukların uyabileceği düzeyde olmalıdır. “Etrafta başkaları varken ağlama” veya “ Büyüklerinle birlikteyken haklıysan bile itiraz etme” gibi kurallar makul olmadıkları gibi  çocuğun gelişimine yardımcı olamazlar.
  • Kurallar, çocuktan ne beklediğinizi açıkça ortaya koymalı ve onu yönlendirmelidir. Bir şeye “hayır” dendiğinde neden “hayır” dendiği açıklanmalı ve değişik seçenekler sunulmalıdır.
  • Kurallar mümkün olduğu ölçüde olumlu kelimelerle ifade edilmelidir. Örneğin “ Oyuncak araban çalışmadığında onu fırlatma “ diyerek çocuğa yalnızca ne yapması gerektiğini söyleyen olumsuz bir ifade kullanmak yerine, çocuğa ne yapması gerektiğini söyleyen olumlu ifade kullanarak “ Oyuncak çalışmadığında çalıştırmak için babandan yardım alabilirsin” denilmelidir.
  • Kurallar, gerek anne gerekse baba tarafından tutarlı bir şekilde uygulanmalıdır. Uygulanmadığı  takdirde çocuğun kafası karışacaktır. Örneğin : annenin “Yatma saatin geldi” dediği sırada babanın  “Biraz daha otursun” demesi gibi.
  • Çocuğa kuralların belirlenmesinde söz hakkı verilmelidir. Bu durumda kuralları daha kolay benimseyecektir
  • Ailenin koyduğu kurallara uyulmadığı takdirde olabilecekler çocuğa abartılarak söylenmemelidir. Örneğin “Yemeğini yemezsen hasta olur, ölürsün” gibi.

OLUMLU DİSİPLİN İÇİN DİKKAT EDİLECEK NOKTALAR

  • Disiplin yöntem ve stratejileri çocuğun yaş ve gelişim düzeyine uygun olmalıdır. Altı yaş çocuğu için etkili olan bir yöntem, iki yaşındaki bir çocuğa uygun olmayabilir.
  • Ailenin disiplin tutumları ölçülü, mantıklı ve olumlu olmalıdır.
  • Disiplin açısından şiddet hiçbir şekilde kullanılmamalıdır. Şiddetin çocuğun kişisel ve sosyal gelişiminde olumsuz etkileri bulunmaktadır.
  • Çocukların davranışlarını sorumluluklarını yüklenebilmeleri için kendi  başlarına kararlar almaları ve sonuçlarını yaşamalarına izin vermelidir.Aileler her kararı kendileri  vermeyip  hangi kararları çocukların verebileceğini onların yaş ve gelişim düzeyine göre belirlemelidir.
  • Ailede her bireyin aynı olmayacağı, bireysel olarak aile üyelerinin birbirinden farklı olacağı kabul edilmelidir.Çocuktan  beklentiler ve uyulması gereken kurallar bu bireysel farklılıklar göz önüne alınarak yapılmalıdır.
  • Olumlu disiplinin özdenetim oluşturmaya yönelik olması gerektiği unutulmamalıdır. Korku utanç ve suçluluk duygusundan ziyade amaç, olumlu benlik algısını geliştirmektir.
  • Etkili disiplin ancak sevgi dolu ve destekleyici bir ortamda gerçekleşir. Aileler çocuğun ihtiyaçlarına duyarlı olmalı, çocuğun anlatmak istediklerini dinlemeli ve gereksinimlerini fark etmelidir.

Uzman Hakkında

behiyeBehiye Sakaoğlu,  Ceyhan Kız Teknik Lisesi ve çocuk gelişimi ve eğitimi bölümünü okul ikincisi olarak bitirmiş, Gazi Üniversitesi meslek eğitim fakültesi  çocuk gelişimi ve eğitimi bölümünden mezun olmuştur. Aynı yıl Hacettepe Üniversitesi  Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik  bölümünü üçüncülük ile kazanmış ve yüksek lisans eğitimi almıştır. Kendisinin şu an Aile Danışmanlığı, PDR uzmanlığı  ile Çocuk Gelişimi Eğitimi alanında uzanmalıkları bulunmakta olup,  15 günde bir tüm velilerine ücretsiz olarak bu hizmetleri vermektedir. Ayrıca kendisi yaklaşık  olarak 30 yıl boyunca Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Kız Meslek liselerinde anaokulu öğretmeni yetiştirip, bu kurumlara bağlı anaokullarında yöneticilik yapmış ve birçok kurumda  da danışmanlık hizmeti vermiştir. Yine velilerine her 15 günde bir seminerler düzenlenmektedir.

Ataşehir Final Anaokulu Kurucusu ve Sorumlu Müdürü Sn. Behiye Sakaoğlu ebeveyn-çocuk ilişkisi üzerine önerilerini miniklerveanneleri.com un takipçileriyle paylaştığı için teşekkkür ederim.

Bu yazıya yorum yapmak ister misiniz?

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s